Jadłowstręt psychiczny, anoreksja, anorexia nervosa
(z greckiego
an
- nie,
orexis
- łaknienie), brak łaknienia występuje najczęściej w wieku
młodzieńczym, częściej u dziewcząt niż u chłopców, sporadycznie może
występować także we wczesnym dzieciństwie.
Polega na
świadomym wstrzymywaniu się od spożywania pokarmów. Zwykle
współwystępuje z innymi rodzajami zaburzeń (m.in.
depresjami),
u osób o nieprawidłowej strukturze i dynamice
osobowości
(np. osobowość sztywna, kompulsywna, z tendencją do nadmiernego
perfekcjonizmu), niedojrzałych psychologicznie, posiadających
nieadekwatną
samoocenę
(typowy objaw niechęci i lęku przed wejściem w dojrzałość i rolę
kobiety-matki)
Osoby chore
chcąc uzyskać szczupłą sylwetkę doprowadzają się często do
całkowitego wyniszczenia. Pacjenci nie tylko odmawiają przyjmowania
pokarmów, ale wywołują u siebie wymioty, zażywają leki
przeczyszczające itp. Wyniszczeniu fizycznemu nie towarzyszy
zachwianie sprawności psychicznej - chorzy nie tracą dobrego
nastroju, aktywności w nauce, czy pracy. U kobiet z reguły dochodzi
do wstrzymania
miesiączki.
Po
wykluczeniu nielicznych przypadków uwarunkowanych zaburzeniami
endokrynnymi, guzem mózgu czy też nietypowo przebiegającą
schizofrenią
lub chorobą
afektywną,
u większości tych osób można doszukać się czynników
psychosomatycznych.
Psychoanalitycy tłumaczą jadłowstręt ukrytą wrogością do matki. Inni
autorzy zwracają uwagę na urazy wczesnodziecięce, błędy wychowawcze,
patologiczną strukturę rodziny, odrzucanie własnej płci, niechęć do
dorosłości a zwłaszcza do dojrzewania płciowego.
Jadłowstręt
może doprowadzić do zejścia śmiertelnego. Notowano nawet
kilkunastoprocentową śmiertelność. W ostatnich latach po
wprowadzeniu kompleksowych metod leczenia ze szczególnym
uwzględnieniem
psychoterapii
i terapii
rodzinnej,
rokowania są znacznie lepsze.
Po ustąpieniu
jadłowstrętu bardzo rzadko dochodzi do okresu nadmiernego apetytu (bulimia).
Jeszcze rzadziej obserwuje się objawy długotrwałych zaburzeń
psychicznych. W większości przypadków chorzy tacy rozwijają się
prawidłowo pod względem psychicznym i fizycznym.